fbpx

Svetozar Gligorić – šahovski velemajstor

Gligoric vs Pachmann, 1961 Oberhausen, fotografGerhard Hund

Ovaj svetski šahista bio je član državne reprezentacije Jugoslavije, koja je maestralno pobedila na Šahovskoj olimpijadi 1950. godine u Dubrovniku. Za šahovsku tablu je prvi put seo kao trinaestogodišnjak i od tada se nije odvajao od nje.

Svetozar Gligorić, zvani Gliga, rođen je 1923. godine u Beogradu. Ostao je bez oca kada je imao 8 godina. Sa majkom je odrastao. ali sa nepunih 18 godina ostaje i bez majke. Tri ugledne porodice su želele da usvoje ovo kulturno i vaspitano dete. Svetozar je odabrao uglednog hirurga dr Niku Miljanjića i postao četvrto dete ove porodice. Bio je izuzetno samouk pa je prvi šahovski komplet napravio rezbareći čepove sa flaša vina. Taj šahovski komplet je dugo koristio. Sa 15 godina je osvojio prvi turnir, ali ubrzo je došao rat i otišao je u partizane. Četiri godine nije igrao šah da bi se posle rata vratio šahu, kao već stasali mladić.

Svetozar Gligorić šahovski genije

Imao je munjevit napredak i bio je poznat kao šahovski genije. Sam je govorio da on ne igra protiv ljudi već protiv šahovskih figura. Bio je predan šahu i njegova predanost ga je odvela u šahovski vrh, gde je igrao protiv najboljih šahista svih vremena. Ruska Federacija je bila jedna od najjačih zemalja u svetu šaha. Gligorićevi protivnici su bili Botvinik, Smislov, Talj, Reševski, Fišer, Najdorf, Bronštajn, Larsen i mnogi drugi.

 

Reprezentacija Jugoslavije je 1950. trijumfovala na Olimpijskim igrama u Dubrovniku. Za kratko vreme, kao osoba sa kratkim stažom igranja šaha, postao je internacionalni majstor. Odlučio je da se preda šahu i narednih 20 godina je bio među najboljim svetskim šahistima svih vremena. Zahvaljujući njemu, Jugoslavija se smatrala jednom od najvećih velesila šaha, posle Sovjetskog Saveza. Učestvovao je na velikom broju međunarodnih turnira, a najznačajniji su u Varšavi (1947), više godina zaredom u Hajstingsu, Mar de Plati (1953), Beogradu (1964), Manili (1968), Loun Pajnu (1968) i mnogim drugim.

Teoretičar šahovske igre Svetozar Gligorić

Na Međuzonskom turniru u Portorožu 1958. godine je poražen od legendarnog Mihaila Talja i našao se na drugom mestu. Ali iste godine na Olimpijadi u Minhenu osvojio je zlatnu medalju, ispred Botvinika. Igrao je i sa Najdorfom u Argentini 1953. godine, gde ga je i pobedio. Tada je nastala Gligorićeva teorija šahovske igre – poznata Mar de Plata varijanta Kraljeve indijske igre.

Bio je veliki prijatelj Bobija Fišera, a njegove turnire redovno su posmatrali Ernesto Če Gevara i Fidel Kastro. Takođe, napisao je knjigu o meču najčuvenijeg šahovskog meča svih vremena, Roberta Fišera i Borisa Spaskog u Rejkjaviku 1972. godine, koja je prevođena na nekoliko jezika i dosezala veliki tiraž.

Gligorić i nakon odlaska u penziju nastavlja da se aktivno takmiči na velemajstorskim turnirima narednih 25 godina. Olimpijske medalje je osvajao 12 puta (jednu zlatnu, pet srebrnih i šest bronzanih), 12 puta je osvojio prvo mesto na prvenstvu Jugoslavije, a 1958. godine jugoslovenski sportski list Sport ga je proglasio najboljim sportistom Jugoslavije.

Jedan je od osnivača sportskog društva Zvezda, iako je veći deo karijere proveo u Partizanu. Odlikovan je Ordenom bratstva i jedinstva, svirao je klavir, družio se sa glumcima, književnicima i bavio novinarstvom.

Nažalost, mnogi ne znaju da je na ovim prostorima živeo jedan od najvećih svetskih šahista jer je šah polako izgubio na popularnosti. Gligorić je prestao sa igranjem šaha u starosti, ali je izjavio da se njegov mozak navikao da misli na šah neprestano.

Sa punih 81 godina počeo je da uči muziku, posle smrti supruge, sa kojom nije imao dece. Stvaralaštvo ga je oduvek ispunjavalo, pa je počeo da se bavi komponovanjem i klavirom.

„Ljudski vek trebalo bi da traje 150 godina da bi čovek iskoristio sve svoje mogućnosti da živi u sreći“ – govorio je Svetozar Gligorić.

Jedan od najvećih i neponovljivih šahista koje je Jugoslavija imala u prošlom veku umro je 14. avgusta 2012. godine u Beogradu.

Svidio vam se članak i
pitate se što možete napraviti?
PODIJELITE ga s PRIJATELJIMA

Pretplati se
Obavijest
guest
Zaštitite svoje ime u komentarima... REGISTRACIJA
14 Komentara
najstariji
najnoviji najviše ocjenjeniji
Inline Feedbacks
View all comments
Har Megiddo
Gost
Har Megiddo
2 godine prije

Da, bilo je to vrijeme kad je u svijetu bilo tek oko 50-tak šahovskih velemajstora, od čega ih je SSSR imao oko 20, Jugoslavija 7, a ostale zemlje po jednog ili dvojicu. Danas u svijetu ima oko 1800 velemajstora. Jedna ispravka: ne postoji titula “internacionalni velemajstor”. Postoji titula “internacionalni majstor”… Pročitaj više »

AAA
Gost
AAA
2 godine prije
Reply to  Har Megiddo

jedini velemajstor koji će ostati je umjetna inteligencija
koja je prestigla sve velemajstore
jedini velemajstori će biti oni koji najbolje ovladaju
umjetnom inteligencijom ti će pobijediti
šah više nikome neće biti interesantan
osim penzionerima

Komentar
Gost
Komentar
2 godine prije
Reply to  AAA

Da,zato šahisti deru i umjetnu inteligenciju…provjeri što pričaš pa tvrdi nešto

AAA
Gost
AAA
2 godine prije
Reply to  Komentar

razgovarao sa Kasparovom
meni dovoljno

Komentar
Gost
Komentar
2 godine prije
Reply to  AAA

Pobjeđivao je on i program,normalno da neće tvrditi da je on sâm bolji pošto je i gubio,ali uvijek postoji onaj ljudski genijalan faktor koji stroju nemožeš ugraditi

Komentar
Gost
Komentar
2 godine prije
Reply to  Komentar

To što on tvrdi značilo bi da je šah dosegao savršenost,tj da ga je kompjuter integrirao u sebe pa je nepobjediv…ali sumnjam da je tako,faktor genijalnosti nekog ljudskog bića uvijek ga može nadmudriti

tobia quantrill
Gost
tobia quantrill
2 godine prije
Reply to  AAA

@aaa
kasparov je dobio sudsku tuzbu i dokazano je (i priznato) da je osim super-racunala igrao i protiv 50ak sahista koji su ‘verificirali’ ili prepravljali poteze super-racunala.

nakon sto je sudski spor okoncan, kasparov je odbio revans.

tobia quantrill
Gost
tobia quantrill
2 godine prije
Reply to  AAA

@aaa
ocito ne volis sah…tako se cini iz tvog komentara, al sto bi ti trebalo znacit ‘osim penzionerima’…zvuci ovako na prvu dosta ‘degradirajuce’?
ako sam krivo interpretira ispricavam se unaprid.

tobia quantrill
Gost
tobia quantrill
2 godine prije
Reply to  AAA

@aaa
i dodje na kraju penzic i isteka kabel
i pobjedi AI,a sam penzic ne zna pravila saha,al dobije AI.

ne razumim cemu takav omalozavajuci stav prema sahu?

Mirko i Slavko
Gost
Mirko i Slavko
2 godine prije

“Ruska Federacija je bila jedna od najjačih zemalja u svetu šaha.” Tada je SSSR (ne Rusija) bio ne jedna od najjačih zemalja u svijetu šaha, nego nitko s njima nije mogao stati u istu rečenicu. Puno je tu bilo ne-Rusa da bi se pričalo o isključivo ruskoj dominaciji, Talj (Latvijac)… Pročitaj više »

Har Megiddo
Gost
Har Megiddo
2 godine prije
Reply to  Mirko i Slavko

A Petrosjan je nakon što je postao svjetski prvak prvi poraz doživio upravo od Gligorića.

Har Megiddo
Gost
Har Megiddo
2 godine prije

Jedna od interesantnijih partija koje je Gligorić odigrao je ona protiv španjolskog IM-a Antonia Medine Garcie na turniru u Palmi de Mallorca 1968. godine. Garcia je sa bijelim figurama predao partiju nakon 29-tog poteza, a zanimljivost je da dotle niti jedna figura nije bila pojedena, niti je dan ijedan šah.… Pročitaj više »

PPP
Gost
PPP
2 godine prije
Reply to  Har Megiddo

Odlična partija. “Zavlačenje” dame ga je koštalo jer doista iza tog poteza ništa nije stojalo.

Pizistrat Nelson
Gost
Pizistrat Nelson
2 godine prije
Reply to  PPP

Sjajno, sve pohvale autoru ovog teksta i sve pohvale za Har Megidda. Predlažem više ovakvih članaka o ovim velikanima, mogli bi jedan o Vasji Pircu, on mi je prvi pao napamet, pa bi mogli kolege Janezi napisati jedan ovakav članak i o njemu, ali i drugima, ne samo s ovih… Pročitaj više »

POVEZANE VIJESTI

Izbornik