fbpx

Car Dušan Silni

Car Dušan Silni 1
0

Car Dušan, rođen kao Stefan Uroš IV Dušan Nemanjić, u narodu poznat kao Dušan Silni, rođen je oko 1308. godine, a umro je 1355. godine. Bio je sin sv. Stefana Dečanskog (Stefan Uroš III Nemanjić), a otac Stefana Uroša V Nemanjića, kasnije poznatijeg kao Uroš Nejaki.

Car Dušan je bio najmoćniji vladar, ne samo srpski već i među najmoćnijim vladarima u Evropi. Njegova najveća pobeda, kao mladog kralja, i dokaz njegove neopozive ratničke veštine, bila je bitka kod Velbužda. U toj bici suprotstavila se Srbija sa Stefanom II Kotromanićem, srpskim vlastelinom u Bosni, odnosno banom. Dušan je komandovao jednim delom vojske koja je predvodila glavni napad. Posle toga, Srbija je postala ‘glavna’ na Balkanu.

Sledeće godine, 1331. desio se građanski rat u Srbiji koji se vodio između oca i sina, odnosno Stefana Dečanskog i Dušana. U tom ratu je Dušan pobedio u preuzeo presto. Dušana je krunisao arhiepsikop Danilo II. Tada je Dušan, potonji Car Dušan, postao kralj svih srpskih i pomorskih zemalja. To se desilo 8. septembra 1331. godine na dvoru u Svrčinu. Nedugo nakon krunisanja, iste godine, njegov otac je umro.

Dušan je bio veliki vladar, moćan ratnik, ugušio je mnoge pobune, vratio dotadašnje srpske zemlje u sastav države. Bio je cenjen na evropskim dvorovima, a čak i veoma cenjen kod Rimskog pape. Dušan je ubrzo vratio sve srpske teritorije i tako je Srbija izlazila na tri mora: Egejsko, Jonsko i Jadransko.

Krunisanje za cara

Dušan je još kao mladi kralj imao ideju da, ne samo proširi granice svoje države i vrati oduzete srpske teritorije, već i da stvori carevinu. Ova njegova ideja se ostvarila i on se proglasio za cara 25. decembra 1345. godine u gradu Seru. Samo krunisanje, kada je Car Dušan proglašen za cara Srba i Romeja, desilo se na Vaskrs, 16. aprila 1346. godine u tvrđavi Kale u Skoplju. Krunisali su ga srpski patrijar Joanikije i trnovski patrijarh Simeon. Prestonica Dušanovog carstva bila je u Skoplju (današnja BJR Makedonija).

Dušanov zakonik

Car Dušan je nastojao da u svemu bude najbolji, tako se trudio da razvija i zakonodavstvo. Car Dušan je na izradi zakonika počeo raditi još posle samog svog krunisanja za Cara Srba i Grka. Dušanov zakonik tj. Zakon bagovjernago cara Stefana, proglašen je na Saboru vlastele i crkvenih velikodostojnika na Voznesenje gospodnje 25. maja 1349. godine. Zakonik se sastojao od 201 člana. Ovaj zakonik deklariše Cara Dušana kao pravoslavnog cara ali i zaštitnika vere, branioca od jeresi i upravitelja crkvenim poslovima.

Uz Zakonopravilo sv. Save, ovo je najvažniji zakonodavni akt srpskog srednjeg veka.

Iz Dušanovog zakonika saznajemo za podelu stanovništva na dve kategorije: vlastelu i sebre. Vlastela je bila gospodar zemlje, a sebri su bili naseljenici ili seljaci, zemljoradnici na toj zemlji. U Zakoniku se pominju i robovi tzv. otroci, koji su večna baština svoga vlastelina.

Takođe, mnogi analitičari govore da je Zakonikom Cara Dušana znatno narušen položaj seljaka. Nisu vredele iste kazne u postupcima koje načini seljak ili vlastelin. Npr. za zločin ubistva imamo ovakav zakon: „Ako ubije vlastelin sebra u gradu, ili u župi, ili u katunu, da plati tisuću perpera, akoli sebar vlastelina ubije; da mu se obe ruke otseku i da plati trista perpera.”

Dušanov zakonik, član 94.

Bilo kako bilo, tumačenja su razna, ali jedno ostaje tačno: Car Dušan jeste bio Silni vladar Srba i Grka, bio je prvi zakonodavac srpske države i prvi srpski car. Ono što je zanimljivo u vezi sa njim jeste činjenica da je on bio visok 214cm što je i danas znatna visina, a ne u vreme srednjeg veka i naročito na prostorima zapadne evrope koja mu se divila. Pio je iz pehara u koji stane 2 litra tečnosti, a koji se čuva u Hilandarskoj riznici. Njegovu gardu sačinjavali su samo visoki i krupni vojnici koji su bili traženi širom Evrope da bi se doveli u službu Cara Dušana Silnog.

Car Dušan je umro 20. decembra 1355. godine iznenadnom smrću. Nakon njegove smrti, snaga Srpskog carstva, uopšte i srpske države, počela je znatno da slabi. Sahranjen je u manasiru Svetih Arhanđela u Prizrenu. Taj manastir je bio njegova zadužbina. 1968. godine uz velike napore i protivljenje komunističkog režima, sarkofag s moštima Cara Dušana prenet je u crkvu sv. Marka u Beogradu gde i danas počiva.

Iza Cara Dušana Nemanjića ostalo je samo sećanje srpskog, a i svih naroda s prostora njegove carevine.

Sviđa vam se portal Logično?
LAJKAJTE NAŠU STRANICU

(samo jednom, ako kliknete drugi put, Facebook će smatrati da nas ne volite)
Pretplati se
Obavijest
guest
Zaštitite svoje ime u komentarima... REGISTRACIJA
0 Komentara
Inline Feedbacks
View all comments

POVEZANE VIJESTI

Izbornik