fbpx

Na današnji dan umro je Aleksandar Lifka, osnivač prvog bioskopa u Jugoslaviji

Aleksandar Lifka Subotica
0

Jedan od pionira kinematografije u Srednjoj Evropi, Aleksandar Lifka rodio se 20. maja 1880. godine u Brašovu, u češkoj porodici na teritoriji nekadašnje Austrougarske.

Njegov otac Karlo posjedovao je putujući muzej, panoptikum. U devetnaestom stoljeću panoptikumi su bili putujući spektakli, pokretni muzeji, u kojima su na poseban način nudili posjetiteljima mogućnost da se upoznaju sa dalekim kulturama, naučnim dostignućima i posljednjim pomodarskim otkrićima tog vremena. Pored toga što su u osnovi prikazivali novitete, inovacije i senzacije, imali su i edukativnu ulogu i smjerno radili na popularizaciji nauke i naučnih dostignuća.

Nakon očeve smrti, Lifka je s bratom Karlom od nasljedstva kupio putujuće bioskopsko pozorište koje je posjedovalo savremenu tehniku nabavljenu od tadašnjih proizvođača filmskih projektora (kao što su Gaumont, AEG i Körting) i vrlo luksuzan enterijer. S obzirom da tada još nije bilo kompletnih bioskopskih enterijera na prodaju, braća Lifka su sami na osnovu literature naručivali dijelove i sastavljali impozantan enterijer sa 460 sjedišta.

Prvi grad u kome su braća Lifka počeli da prikazuju filmove bio je Trst u Italiji, a turneju su nastavili po Rijeci, Bjelovaru, Osijeku i Ljubljani, a zatim 1902. godine, prelaze u Beograd, Zemun, Novi Sad, Zrenjanin, Pančevo, Vršac i Suboticu. Po gradovima su se zadržavali po nekoliko dana; osim kupljenih filmova, prikazivali su filmove koje je Lifka snimao u gostujućem gradu, što je bilo  naročito interesantno lokalnoj publici.

Za braću Lifka se tvrdi da su uveli dvije novine u prikazivanju filmova: programska novina je bila da su prikazivali i žurnal, a organizaciona novina je da su djeca, đaci i vojnici plaćali samo pola cijene ulaznice.

Nakon što su se životni putevi braće razdvojili, Aleksandar Lifka je 1906. godine kupio još veći šator sa 900 sjedišta i neumorno nastavio da putuje i da snima dokumentarne filmove o političkim događajima, kao i o običnim ljudima koje je sretao po gradovima gde je postavljao svoj bioskop. Njegov novi šator je svuda izazivao pažnju svojim dekorativnim ulazom ukrašenim pozlatom i slikama u ulju, stolicama presvučeni baršunom, a ventilatori na struju su osvježavali vazduh.

Aleksandar Lifka je ponovo posjetio Suboticu 1905. godine, te uporkos činjenici da je prethodnih godina subotička štampa prenosila vijesti o slaboj posjećenosti bioskopa, ovaj novi, luksuzni bioskop je opravdao očekivanja. Lifka je vođen očevom idejom o potrebi edukacije stanovništva uvijek naglašavao obrazovnu ulogu filmova i nije propuštao priliku da o tome obavijesti i direktore škola, moleći ih da nakon projekcije napišu i par afirmativnih reči o projekciji.

Shvativši da vrijeme pozorišnih bioskopa prolazi, Aleksandar Lifka je u Subotici 1910. godine predao molbu gradskim vlastima da odobre preuređivanje velike sale ozloglašenog Hotela Hungarija u stalnu bioskopsku salu.

Sljedeće godine, prvi stacionirani bioskop ”Bioskop Lifka” krenuo je sa radom. Oženio se Subotičankom jevrejskog porijekla Elizabetom Bek, koja mu je postala najbolja saradnica u poslu oko vođenja bioskopa.

Tokom Prvog svjetskog rata država ga je pozvala da radi kao ratni izveštavač za Filmkriegspressei i da snima filmove o bitkama u Galiciji,  a tom prilikom biva i ranjen. Nakon rata se vraća u Suboticu koja tada već pripada Kraljevini Jugoslaviji i prestaje da snima filmove. 1920. godine osniva preduzeće Orient DD koje se bavi distribucijom filmova. Tek nakon Drugog svjetskog rata je prihvatio jugoslovensko državljanstvo.

Umro je 12. novembra 1952. godine u svom vinogradu u Bačkim vinogradima, u selu gde je i provodio najviše vremena. Sahranjen je u porodičnoj grobnici u Subotici.

Dvadesetak njegovih sačuvanih filmova nalazi se danas u Kinoteci u Beogradu, a jedan dio ličnih stvari i dokumenata- kamera, projektor namještaj, fotografije smješteni su  u Gradski muzej u Subotici.

Iako skoro potpuno zaboravljen kao i mnogi velikani, ipak je u Subotici jedan bioskop decenijama nosio njegovo ime, a njemu u čast ustanovljena je Nagrada „Aleksandar Lifka“ za doprinos evropskoj kinematografiji. Nagrada se dodjeljuje na filmskom festivalu „Palić“ u Subotici svake godine u julu mjesecu.

VAŽNA PORUKA ZA LOGIČARE

Vrijeme uvjeravanja prolazi. One koji ne shvaćaju što se događa, treba ignorirati i ne gubiti vrijeme na njih. Poštene, empatične i logične osobe se trebaju okupiti, bez obzira na osobna uvjerenja i svjetonazore. Osim raskrinkavanja, dolazi vrijeme djelovanja brojnim i legalnim sredstvima u gospodarstvu, zdravlju, autonomiji… U protivnom, sve će nas porobiti.

Pitate se što učiniti nakon čitanja ovog teksta? Jednostavno, šaljite i dijelite tekst poštenim, empatičnim i logičnim osobama. Informirajte bližnje o postojanju portala Logično. Priključite nam se na našem Telegram kanalu tako što ćete kliknuti na Vijesti.  Od danas možete komunicirati i pisati nam u Telegram grupi Zajednica. Budimo složni, mudri i jaki.


Posjetite naš novi video kanal na platformi Odysee i obvezno se registrirajte, kao i najveću arhivu alternativnih video snimaka Jubitu.

Svidio vam se članak i
pitate se što možete napraviti?
PODIJELITE ga s PRIJATELJIMA

*Stavovi izneseni u kolumnama su osobni stavovi autora i ne odražavaju nužno stav redakcije portala Logicno.com

Pretplati se
Obavijest
guest
Zaštitite svoje ime u komentarima... REGISTRACIJA
0 Komentara
Inline Feedbacks
View all comments

POVEZANE VIJESTI

Izbornik